HỘI THIỀN TÁNH KHÔNG TRUNG ƯƠNG

HT Thích Thông Triệt: CHẤP THỦ TƯỞNG UẨN

Monday, November 28, 20226:21 PM(View: 371)

CHẤP THỦ TƯỞNG UẨN

 

Trích đoạn trong Bài đọc thêm về chủ đề "PHẨM CHUYỂN PHÁP LUÂN",

mục "NĂM THỦ UẨN"

do Hòa thượng Thích Thông Triệt biên soạn

HT-Thông-Triệt-KCB-2010-#23

 

 

    Nhân tố thứ ba là chấp thủ Tưởng uẩn (saññūpādānakkhandha: the grasping of the perception). Tưởng (saññā: perception). Tưởng chỉ cho những tiến trình tri giác về đối tượng thông qua sự tiếp xúc của các căn. Không có nó, ta không thể lãnh hội về đối tượng, kể cả sự kiến giải sai lầm của nó về đối tượng, đưa đến lập thành tưởng điên đảo. Tâm điên đảo, kiến điên đảo vốn được phát huy từ tưởng điên đảo.

 

Nó là khối nhớ tưởng lại, nghĩa chính xác của nó là giác quan tri giác (sense perception). Khi dùng từ Tưởng (tri giác), ta cần biết nó có hai nghĩa:

 

i.  Nghĩa thứ nhất: Biết, nhận thấy, nhận thức: to know, to perceive, to cognize. Trong nghĩa này, Tưởng chỉ cho lãnh vực của sự khái niệm hóa đối tượng. Ngay khi Thọ (vedanā - sensation, feeling) xuất hiện, ta biết đối tượng (become aware of object, or know object). Ở đây, một ý nghĩ (idea) mới hay một khái niệm (conception) mới liền được lập thành. Sự lập thành này được thực hiện do Tầm (vitakka), sự nói thầm. Nếu không có tầm, khái niệm không thể thành lập.

 

ii. Nghĩa thứ hai: Khi Tưởng chỉ sự trở thành biết (the becoming aware of) một khái niệm đã được lập thành, đây là Tưởng chỉ cho sự hồi tưởng lại (sañjānāti: recollection). Như vậy, trong nghĩa thứ hai, Tưởng không có mặt trực tiếp dưới sự khái niệm hóa hay ý nghĩ. Tuy nhiên, một khi Tầm xuất hiện, khái niệm được lập thành và nhiều sự tạo thành ý nghĩ (ideations) xảy ra. Và trong khi nhận ra (recognizing) những khái niệm này, Tưởng được đặt lại nữa. Điều này cho thấy khái niệm hóa có mặt trong 3 giai đoạn của tưởng, tầm và suy luận (saññā, vitakka và papañca).

 

Chức năng của Tưởng là nhận ra (samjānana: recognition) pháp trần (dhammārammana: object of thought). Chú ý: chữ “ārammana“ có nghĩa vật được tâm nhận thấy (perceives) hay vật được biết thông qua sáu căn. Do đó, nhận ra pháp trần (dhammārammana) có nghĩa nhận ra đối tượng của tâm gồm sáu thứ (sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp (mental objects) và nhớ đối tượng ấy.

 

Tuy nhiên, ta cần chú ý là Tưởng (tri giác) thường gạt chúng ta. Đó là nó tạo ra những ảo giác khác nhau qua giác quan của ta. Phật gọi là tưởng điên đảo (saññāvipallāsa: perversity of perceptions). Phật cũng so sánh tưởng như là ảo tưởng (mirage) như trường hợp ta thấy sóng nắng trên đường từ xa. Phật nhấn mạnh nó có khả năng đưa đến sai lầm. Nó và xúc đóng vai trò cung cấp những nguồn kiến thức (knowledge) và hiểu biết (understanding) đầu tiên về thế giới hiện tượng. Nó tạo ra mạng lưới khái niệm và ý tưởng.

 

Não tổ chức và kiến giải thông tin, Thọ cung cấp thông tin, Tưởng thành lập kinh nghiệm. Do đó, Tưởng ám chỉ nhị nguyên chủ thể khách thể (subject-object duality). Vì nó là cái biết (knowledge) đạt được do sự cảm thấy đối tượng bên ngoài và bên trong thân xuất phát từ sự cung cấp sáu loại dữ kiện của Thọ. Sự cảm thấy này tạo thành một biểu tượng trong tâm gọi là tri giác biểu tượng. Đây là sự nhận thức rõ bằng giác quan, nó cao hơn cảm giácvai trò của nó là tạo ra các trạng thái hay yếu tố tâm, tức tâm sở: thương, ghét, sân hận, buồn, vui, méo mó (distortional mind)...Tri giác này cũng phức tạp. Chỉ vì nó phải dựa vào các yếu tố cung cấp dữ kiện của Thọ như màu sắc (từ nơi mắt), hương (từ mũi), vị (từ lưỡi), trọng lượng hay độ nhiệt, tê, đau, nhức, ngứa (từ da hay thân), chát chúa, êm nhẹ (từ tai), và sự cảm nhận của ý về các đối tượng (từ ý xúc-mind-contact) để lập nên tri giác phân biệt. Thọ lại dựa vào thân. Thân suy nhược thì thọ cũng không bình thường. Như vậy tri giác phân biệttri giác biểu tượng cũng không bình thường, thấy cái bóng hô có ma, thấy sợi dây, nói con rắn.

 

liên hệ đến những vùng kết hợp của não bộ để lập thành tri giác. Như vậy, tưởng có thật. Nó có thể được ta kinh nghiệm khi nào ta cần nhớ lại điều gì. Nhưng nó khởi lên hay mất đi thông qua tâm, ý, hay thức. Do đó, tưởng vô thường và không thực chất tính.


Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Saturday, January 28, 20237:39 AM(View: 53)
Realität ist nicht 100%ig echt aber auch nicht 100%ig illusorisch. Oder „Das Gerade jetzt“ existiert, ist „echt“ und gleichzeitig „illusorisch“. Oder In der Realität ist eine Illusion vorhanden und in der Illusion existiert eine Realität.
Wednesday, January 25, 202311:14 AM(View: 295)
Định luật Y Duyên Tánh vận hành tất cả thế gian. Nó cũng là định luật biến hóa và phát triển, là sức sống mãnh liệt, đã thành lập vũ trụ, điều hành vũ trụ, và bảo vệ duy trì sức sống của vạn vật. Thế gian biểu hiện sự hài hòa tuyệt vời theo sự biến hóa khách quan của “Y Duyên Tánh”. Vậy, các bạn thân ơi, đây có phải là một bức tranh puzzle tuyệt vời không?
Tuesday, January 24, 20233:16 PM(View: 194)
Chỉ có người thực sự bước vào dòng Thánh mới kinh nghiệm được thọ thanh tịnh. Người còn nhiều dính mắc không bao giờ kinh nghiệm được nhận thức ngoài cảm giác.
Wednesday, January 18, 20237:43 PM(View: 583)
Đất trời quê hương đang vào xuân, mong gởi một món quà nhỏ tặng cho bạn tri âm, mùa xuân trong tâm mình.
Wednesday, January 18, 20237:51 AM(View: 135)
Der Buddhismus betrachtet die „Geburt“ nicht als Beginn eines neuen Lebens sondern die Geburt beginnt bereits mit dem Tod, dann folgt eine Rückkehr und eine erneute Geburt. Diesen Zyklus: Geburt und Tod, Werden und Vergehen, nennt man im Buddhismus den Daseinskreislauf (Samsara) und Alter ist ein Teil dieses Lebenskreislaufs.
Tuesday, January 17, 20231:21 PM(View: 168)
Cái gì được nhận ra đầu tiên trong một sát na, và nhận rõ cuối cùng qua những chuỗi sát na tiếp theo, là đối tượng của nhận thức.
Tuesday, January 10, 20231:01 PM(View: 315)
Thực tại là “giống như Thực” , đồng thời là “giống như Huyễn”. Đó là Trung Đạo. Nói cách khác nữa: Thực tại là không phải hoàn toàn Thực, cũng không phải hoàn toàn Huyễn. Cũng có thể nói: “Cái Đang là” vừa là “Thực” vừa là “Huyễn”.
Sunday, January 8, 20235:46 PM(View: 179)
Es gibt kein Phänomen oder Ereignis, das unabhängig und von selbst oder zufällig gebildet und entwickelt wird.
Thursday, January 5, 20239:01 AM(View: 352)
Các bạn ơi, đây cũng chỉ là một bài ghi lại chuyện sinh hoạt trong tháng 12- 2022 này, mình trở về thăm thiền viện Chân Như, ở Navasota thuộc Texas. Không thể nói là”chuyến du hóa” được vì thiền viện Chân Như là “nhà mình” mà.
Tuesday, December 27, 20223:39 PM(View: 211)
Meditation hilft der Menschen, harmonisch mit der Umwelt zu leben. Eine Harmonie zwischen Körper und Geist eines Individuums, eine Harmonie zwischen einem Individuum und anderen Individuen und eine Harmonie zwischen einem Individuum und der Natur.
Saturday, December 24, 202212:22 PM(View: 286)
... Không có cái nào độc lập và tồn tại vững chắc. Chỉ vì tất cả hiện tượng đều vô ngã, tức không thực chất tính, chúng nương tựa vào nhau mà trở thành.
Saturday, December 17, 20227:50 AM(View: 368)
Toàn thể cơ quan tâm-vật lý này ở trong luồng thường hằng như bánh xe quay không bao giờ ngưng. Nó cứ quay mãi, và cơ quan tâm-vật lý cứ trôi lăn mãi trong vòng luân hồi.
Sunday, December 11, 202210:19 AM(View: 488)
Trong 12 mắt xích, Thức (viññāṇa) và Danh - Sắc (nāma-rūpa) được xem là mắt xích cơ bản. Từ hai mắt xích này, tất cả những liên quan chủ thể-khách thể trong kinh nghiệm bình thường được phát xuất, và cấu trúc năng động cũng bộc lộ sự vận hành bên trong tâm. Thông qua chúng, sự chuyển biến của chúng ta từ vô minh đến giác ngộ có khả năng thực hiện được.
Tuesday, December 6, 20227:49 PM(View: 356)
Nội dung bài pháp ngắn này, đức Thế Tôn cho biết ở đời có bốn hạng người hiện hữu. Đó là hạng người đi thuận dòng, hạng người đi ngược dòng, hạng người tự đứng lại và hạng người khác là vị Bà-la-môn vượt qua bờ bên kia, đứng trên đất liền.
Tuesday, December 6, 20226:19 PM(View: 348)
Không có một hiện tượng nào được hình thành và phát triển mà ở trong trạng thái độc lập hay cô lập hoặc ngẫu nhiên.
Monday, December 5, 20226:51 PM(View: 257)
Das Bāhiya Sutra ist eine Lehrrede des Buddhas über die Funktionen der Naturen: die Natur des Sehens, die Natur des Hörens, die Natur des Berührens und das Nonverbale Bewusstsein.
Thursday, November 24, 20225:13 PM(View: 289)
Sống ở đời, không ai là không có bạn. Nếu không khéo, mình kết thân với những người bạn xấu, bạn ác thì cuộc đời của mình ngày càng đi vào ngỏ hẹp. Về vấn đề này, đức Phật cũng có những lời khuyên dạy cho đệ tử xuất gia và tại gia của Ngài.
Sunday, November 20, 20227:22 AM(View: 378)
Trở lại bờ này Về lại nhà xưa, Chợt thấy, ngôi nhà xưa Là chính bờ bên này.
Saturday, November 19, 20222:48 PM(View: 320)
Der Hauptgrund dieses Leidens ist, dass wir eine falsche Sicht über das Leben, über die weltlichen Phänomene und vor allem über uns selbst haben.
Friday, November 18, 20225:43 PM(View: 400)
Đi trên con đường Thiền, ta cần nắm vững toàn bộ các mặt trong mỗi tiến trình của Tứ Đế để dễ nhận ra phương thức thực hành tiến đến chữa dứt khỏi Khổ cho chính mình.
Wednesday, November 16, 20227:50 AM(View: 828)
Chánh niệm tỉnh giác giúp tâm dừng lại để sống trọn vẹn với cái đang là. Khi tỉnh giác, năng lượng Phật được biểu hiện, khi thất niệm năng lượng chúng sanh có mặt.
Tuesday, November 15, 20225:46 PM(View: 328)
Trí Bát Nhã siêu thế có thể thấy một cách đúng đắn như thật (yathābhūtam pasyati) thì gọi là chứng. Còn trí không phân biệt thì có thể thông đạt (Skt: samvidate: know thoroughly), cho nên gọi là được (Kinh Bát Nhã 567).
Monday, November 7, 20229:20 PM(View: 412)
Tỳ-khưu-ni lỗi lạc, vang danh bậc nhất về Đại Trí Tuệ trong Ni giới. Đó là nữ tôn giả Khema. Đặc biệt là Khema đã chứng quả Thánh cao thượng, chỉ sau một thời pháp của đức Phật, ngay khi bà còn là một hoàng phi cao sang quyền quý, chưa hề xuất gia, chưa hề quy y Tam Bảo, chưa phải là đệ tử của đức Phật Gotama.
Monday, November 7, 20227:29 AM(View: 415)
Điểm then chốt của bài pháp ngắn gọn này là nhấn mạnh đến nguyên tắc kinh nghiệm giác quan. Đó là khi giác quan kinh nghiệm được điều gì hãy để nó kinh nghiệm mà không để tự ngã can thiệp vào. Nếu biết khai thác nguyên lý này, ta cũng sẽ có kinh nghiệm ngộ đạo
Tuesday, November 1, 20228:22 PM(View: 1007)
Thực tại cùng tột là chân lý tuyệt đối, chỉ bằng nhận thức khách quan mới có thể nhận biết được bản chất của thực tại. ...
Tuesday, November 1, 202210:45 AM(View: 1225)
Kinh Bāhiya là bài kinh Phật dạy liên hệ đến những chức năng bên trong cơ chế tánh giác gồm tánh thấy, tánh nghe, tánh xúc chạm và nhận thức không lời.
Monday, October 31, 202211:01 AM(View: 422)
Das Leiden entsteht durch das Ursache und Wirkungsprinzip. Aus welcher Ursache entsteht das Leiden? Aus Ursache der Berührung.
Monday, October 24, 20223:06 PM(View: 873)
Phật giải thích: “Khổ do duyên mà sanh. Do duyên gì? Do duyên xúc ... Không cần đến xúc, sự kiện như vậy không xảy ra”.
Sunday, October 23, 20224:01 PM(View: 473)
... con thuyền để chuyên chở mình đi trên giòng sông tâm linh là Tánh nguyên tắc. Mình phải cương quyết, với ý chí dũng mãnh giữ gìn những nguyên tắc sống thích hợp với những chân lý mà Đức Phật dạy. Đó là Tánh nguyên tắc trong thiền.
Monday, October 17, 202212:03 PM(View: 590)
Thiền dạy ta thấy, chứ không dạy ta suy nghĩ. Vì thế, suy nghĩ luôn luôn đối nghịch với Thiền. Thiền là sản phẩm của thấy. Suy nghĩ là sản phẩm của tưởng tượng.
Monday, October 10, 20222:16 PM(View: 640)
... ý thức là cái biết có tính phúc trình hay biết công bố (declarative knowledge), còn tánh giác là cái biết có tính trầm lặng (reticentability) ...
Sunday, October 2, 20226:59 PM(View: 617)
Lý do chủ yếu của những nỗi thống khổ đó là do ta có cái nhìn lầm lạc (a perverted vision) về cuộc đời, về thế gian và hiện tượng thế gian; đặc biệt nhất là ta lầm lạc đối với chính ta.
Saturday, October 1, 20224:42 PM(View: 578)
Der Buddha sagte, dass die Menschen so viel Tränen vergossen haben, so dass sie einen riesigen Ozean bilden könnten. Das Gelächter von zwei Geschwistern könnten aber nur zwei Regentonnen voll ausfüllen.
Wednesday, September 28, 20229:36 AM(View: 2407)
Ai có Tâm vì người ? - Người Vô Ngã ! Thế nào là người Vô Ngã? - Sống với các Tánh ! Tại sao sống với các Tánh mới có Tâm vì người ? Vì người Có Ngã Tâm lúc nào cũng vì Ngã Không thể vì người được !
Saturday, September 17, 20227:29 AM(View: 733)
Zusammenfassend lässt sich sagen, dass alle weisen Mönche voller Tugend, übernatürliche Kräfte und Weisheit besitzen. Jeder Ehrwürdige hat eine Sonderfähigkeit, obwohl sie unterschiedlich sind aber sie sammelt sich wie ein Blumengarten mit Hunderten von verschiedenen Blumen und jede Blume gibt ihren eigenen Duft ab und zeigt ihre prächtige Farbe.
Saturday, September 17, 20227:14 AM(View: 612)
Thân là phần thể xác, có hình vóc, nên người ta có thể trông thấy và va chạm. Còn tâm là phần tinh thần, tinh thần thì siêu hình không ai có thể nhìn thấy hay sờ mó được. Tuy siêu hình nhưng tâm chính là cái biết, là ý thức, là chủ thể ra lệnh cho thân làm việc theo ý muốn của nó. Tâm cũng có nhu cầu chăm sóc tắm rửa làm vệ sinh như thân thể vậy!
Tuesday, September 13, 202210:43 AM(View: 572)
Từ ta cánh nhạn bên trời, Bay qua nhập cuộc sống đời hư hao. Chiều theo cơn gió qua mau, Trăng đêm thấp thoáng lao xao chạnh lòng
Monday, September 12, 20226:11 PM(View: 679)
Thiền giúp cho cuộc sống con người được hài hòa cùng với môi trường chung quanh. Đó là những sự hài hòa giữa thân và tâm của cá nhân, hài hòa giữa cá nhân này với cá nhân kia, và hài hòa giữa cơ thể của cá nhân với thời tiết trong thiên nhiên.
Monday, September 12, 20226:00 PM(View: 508)
"Đó là không bị nhiễm bởi bất cứ ý nghĩ gì của ngã. Bố thí của cải không đủ, chừng nào mà ý nghĩ nhỏ nhất của ngã còn lại trong việc bố thí, nó sẽ hủy hoại hết việc thiện của ông. Những ý nghĩ của ngã che lấp ngay cả mục tiêu cao thượng, như tro che dấu lửa, nếu dẫm chân lên đó, bàn chân sẽ bị bỏng."
Monday, September 5, 202210:06 PM(View: 691)
Thấm thoát gần đến ngày tưởng niệm giỗ đầu của Thầy Thích Không Chiếu ... Khi bắt đầu sấp xếp giấy tờ riêng của Thây, em có thấy 1 bài thơ Thầy ghi trên giấy rời: `` Hải Đảo Tự Thân `` Xem đi, xem lại nhớ Thầy vô cùng. Và em cũng xin gởi đến chị dù không biêt lúc xưa chị đã được xem chưa ... Thu Bình và các em ..
175,936