HỘI THIỀN TÁNH KHÔNG TRUNG ƯƠNG

Triệt Như - Tiếng Hát Giữa Trời BÀI 31 TÙY DUYÊN THUẬN PHÁP

28 Tháng Hai 20239:06 CH(Xem: 2393)
Triệt Như - Tiếng Hát Giữa Trời  BÀI 31

TÙY DUYÊN THUẬN PHÁP

blank

Hôm nay chúng ta thử tìm hiểu ý nghĩa nhóm từ này thường xuyên được sử dụng trong giới người tu theo Phật. Chúng ta cần nắm rõ tùy duyên là thế nào? Trường hợp nào phải tùy duyên? Có khi nào không nên tùy duyên? Pháp là gì? Tại sao phải thuận pháp? Đã tùy duyên sao còn phải thuận pháp? Duyên và pháp giống hay khác?

Trước tiên, chúng ta tìm hiểu chữ “tùy” và chữ “thuận”. Tùy là tùy theo, làm theo, sống theo, tùy thuộc theo. Theo cái gì? Theo duyên, vậy duyên như là chủ, mà duyên là gì? Trong nhà Phật, duyên là điều kiện (Pāli: Paccaya; Sanskrit: Pratyaya).

Thuận là gì? Là chấp thuận, chấp nhận, là hài hòa, với cái gì? Với pháp. Trong nhà Phật, pháp là Dhamma (Pāli) hay Dharma (Sanskrit).

Vậy nói tổng quát, tùy và thuận có ý nghĩa tương tự nhau.

Bây giờ chúng ta xem “duyên” và “pháp” ý nghĩa như thế nào?

Duyên, tiếng Anh là condition. Duyên thường đi chung với nhân.

Nhân: là nguyên nhân, tiếng Anh dịch là cause.

Mình cho một ví dụ cụ thể về nhân và duyên.

Một hột cam (cause) nếu đem trồng trong đất (condition) và tưới nước (condition), chăm sóc (condition) sẽ thành cây cam (effect). Đó là sự liên hệ giữa nhân, duyên và quả. Nhân dường như quan trọng. Tuy vậy, nếu thiếu duyên, có khi kết quả sẽ xấu đi. Vì thế, nhân và duyên đều quan trọng, cần thiết có khi ngang nhau. Nên thường chữ duyên có thể được dùng một mình cũng đủ ý nghĩa. Trong thực tế, duyên dùng tổng quát, là hoàn cảnh sống, là môi trường chung quanh, là một sự kiện do con người làm, hay một biến cố, hay thiên tai, hay ý nghĩ, lời nói, hành động của ta hay của người khác. Tất cả đều có liên hệ tới chúng ta, gần hay xa, trục tiếp hay gián tiếp. Tất cả đều gọi là duyên.

Ví dụ về tùy duyên. Những ngày mưa gió như thế này, mình phải ở trong nhà, dọn dẹp, nấu ăn, nghe kinh, ngồi thiền, những ngày trước trời nắng ấm, mình đã ra ngoài vườn, đi bộ, nhổ cỏ, tưới cây, quét lá, cắt rau. Thời tiết ra sao mình cũng thấy bình thường, không trở ngại cho đời sốngtu tập. Đó là tùy duyên.

Bình dân có câu: “Đói ăn rau, đau uống thuốc”

                         “Nắng chiều nào, che chiều ấy”

Cũng là cách sống tùy duyên của người xưa.

Trong nhà Thiền thì nói: “Đói ăn, mệt ngủ”

                 “Đói đến thì ăn, mệt ngủ khò” (cô Linh Chiếu, con ông Bàng Long Uẩn)

                “Tùy duyên tiêu cựu nghiệp,

                 Nhậm vận trước xiêm y”. (Tổ Lâm Tế)

Tạm dịch:

               “Tùy duyên tiêu nghiệp cũ,

                Hồn nhiên mặc áo xiêm.”

Bây giờ chúng ta xem tới “thuận pháp”. Chữ “pháp” có nhiều nghĩa, chúng ta tạm gom lại trong 3 ý nghĩa:

1- Tất cả những chân lý thường hằng vận hành thế gianĐức Phật đã nhận ra và giảng dạy chúng ta như: vô thường, khổ hay xung đột, vô ngã hay không thực chất tánh, y duyên tánh, không tánh, huyễn tánh, chân như tánh, bình đẳng tánh.

2- Tất cả những phương pháp, cách thức tu học để hiểu và áp dụng những chân lý đó trong đời sống như: tam học, tam tuệ, tứ diệu đế, tứ niệm xứ, ngũ căn ngũ lực, thất giác chi, thập độ ba la mật v.v…

3- Tất cả hiện tượng thế gian, hay chư hành, chư pháp.

Trong ý nghĩa thứ nhất, pháp là tất cả những sự thật, không bao giờ thay đổi, chi phối toàn thể vũ trụcon người. Là những sức mạnh khách quan, thiên nhiên phải vận hành hoàn toàn theo đó. Con người cũng vậy. Nếu cưỡng lại, chỉ là thất bại, là khổ đau. Người có trí, phải hiểu và chấp nhận những sự thật đó. Là sống thuận pháp, là định luật của hạnh phúc.

Trong ý nghĩa thứ hai, pháp là những cách tu tập do đức Phật dạy, được xem như khuôn vàng thước ngọc, trãi qua hơn hai ngàn năm nay, không biết bao nhiêu thế hệ đã dấn bước theo chân bậc giác ngộ, nương theo con đường trung đạo mà đi. Chúng ta là hàng con cháu cũng cần phát tâm chánh tín, nương nhờ nơi Tam Bảo mà dấn thân. Đây là thuận pháp tu tập.

Trong ý nghĩa thứ ba, pháp là tất cả hiện tượng thế gian. Với cái nhìn thực tế, hiện tượng thế gian cũng có thể xem như là duyên. Vậy thuận pháp cũng tương tự như tùy duyên.  

Trên đây chúng ta mới lướt qua ý nghĩa của hai nhóm từ “tùy duyên” và “thuận pháp”. Chúng ta cũng nhận ra điểm giống nhau mà cũng có điểm không giống nhau. Bây giờ chúng ta suy gẫm thêm có khi nào mình không nên tùy duyên, hay mình lại còn phải tạo duyên, tạo nhân?

Ví dụ, mùa hè, một nhóm bạn cũ từ xa, bay tới thăm mình. Người lớn, trẻ con họp mặt ăn uống vui chơi. Khách hỏi rượu, hỏi bia, chủ nhà chỉ tươi cười làm nước trái cây đặc biệt ngon mang ra mời: “Chúng mình phải làm gương tốt cho đám trẻ chứ!” Khách lại rủ nhau: “Sáng mai, chúng ta kéo nhau đi Las Vegas chơi nhá!”  Chủ nhà lại cười: “ Cali có nhiều cái thú vị lắm, bảo đãm các bạn sẽ thích mà đám trẻ cũng thích nữa. Sáng mai, chúng ta sẽ đi “Sea world” xem thế giới dưới nước. Sáng mốt chúng ta sẽ picnic ở các bãi biển Nam Cali, rồi về thưởng thức các món ăn đặc biệt Việt nam.”

Như vậy, chúng ta đã không thuận theo duyên không tốt, mà mình chủ ý tạo ra một nếp sống tốt cho mình, bạn mình và cả thế hệ sau nữa. Đó là mình không tùy duyên khi duyên không thiện lành. Mà thuận pháp, là sống đúng theo giới đức: không tham (tiền bạc, ăn uống…)

Người đời có khi không hiểu rõ, nên có khi buông trôi cuộc đời, cứ nói: “Thôi thì tùy duyên!” Không có ý chí phấn đấu, vượt qua nghịch cảnh, thì làm sao tiến tới?

 

Kết lại, chúng ta phải sáng suốt biết lúc nào nên tùy duyên, lúc nào phải tạo duyên tốt, phải biết mình sống có thuận pháp không, vì chính mình là chủ tạo ra cuộc đời của mình, trong bây giờ và mai sau nữa.

 

Thiền viện, 25- 2- 2023

TN


blank

Triệt Như - Tiếng Hát Giữa Trời - Bài 31

TÙY DUYÊN THUẬN PHÁP

blankClick icon tam giác để nghe - Click icon ba dấu chấm để download
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
13 Tháng Mười Hai 202311:24 SA(Xem: 1086)
A lit incense stick in honor of Thầy. Minh Tuyền
13 Tháng Mười Hai 202311:05 SA(Xem: 1001)
Alors, Bahiya, il faut t'entraîner ainsi: Dans ce qui est vu, il n'y aura que ce qui est vu; Dans ce qui est entendu, que ce qui est entendu; Dans ce qui est ressenti, que ce qui est ressenti; Dans ce qui est connu, que ce qui est connu.
06 Tháng Mười Hai 20239:29 SA(Xem: 1064)
La Bouddhéité vient de nulle part. Elle ne s'inscrit pas dans la loi de la causalité des phénomènes. Nous ne pouvons pas découvrir d'où elle vient depuis que l'homme est apparu sur terre. La Bouddhéité est la conscience immanente, appelée conscience primordiale. C'est une connaissance non verbale, par opposition à la connaissance de l'intellect et de la conscience discriminante.
03 Tháng Mười Hai 20236:39 CH(Xem: 1069)
AUDIO: HT THÍCH THÔNG TRIỆT Thực hiện VIDEO: NHƯ ANH Đạo tràng Toronto
30 Tháng Mười Một 20232:03 CH(Xem: 894)
Đôi nét Giới thiệu trường Đại Học Tuebingen Đức Quốc và Tiến sĩ Vật lý Michel Erb Nơi và Người đã chung sức cùng hòa thượng Thích Thông Triệt xác định các định khu não bộ lúc hành Thiền Các kết quả này đã được công bố trong 2 kỳ Hội Nghị Quốc Tế về Não Bộ (OHBM) năm 2010 tại Barcelona (Tây ban Nha) và năm 2011 tại Quebec (Canada)
03 Tháng Mười Một 202311:52 SA(Xem: 1370)
Vì căn cơ chúng sanh khác nhau, nên Đức Phật phương tiện thuyết ngũ thừa để giúp chúng sanh dần đạt được giải thoát tối hậu. Ngũ thừa Phật giáo ví như 5 loại xe: Nhân thừa và Thiên thừa - Thanh-Văn thừa, Duyên-Giác thừa và Bồ-Tát thừa
31 Tháng Mười 20233:40 CH(Xem: 1250)
Und wenn wir diese Weisheit erlangt haben, haben wir keinen Bedarf mehr an einem Weg, an ein Dharma oder an eine Tür, die zur Weisheit öffnet, da wir schon drin sind, in unserem natürlichen Haus.
26 Tháng Mười 202312:55 CH(Xem: 1226)
VIDEO Phóng Sự Kỳ Đo Não Bộ Hòa thượng THÍCH THÔNG TRIỆT tại Đại học Tuebingen Đức Quốc năm 2013 - Giới thiệu: Quang Chiếu - Quay phim: Tuệ Nguyên - Edit: Chúc Hải
17 Tháng Mười 202311:23 SA(Xem: 2068)
Trong cái thấy, chỉ là cái thấy; trong cái nghe, chỉ là cái nghe; trong cái thọ tưởng, chỉ là cái thọ tưởng; trong cái thức tri, chỉ là cái thức tri.
10 Tháng Mười 20239:31 CH(Xem: 1513)
Stuttgart est une petite ville du sud de l'Allemagne. La retraite étant bilingue allemand-vietnamien, M. Tuong Bach, Mme Minh Tuyen et Minh Kien assuraient la traduction simultanée à tour de rôle. Il y avait environ 25 méditants, venant de nombreux endroits. De Paris, ils avaient voyagé en train. De Berlin, ils s’étaient regroupés pour venir en voiture. De Goslar, ils avaient fait environ 8 heures de route pour venir au monastère.
03 Tháng Mười 202310:36 SA(Xem: 1474)
Die Weisheit, über die ich hier sprechen will, ist ein Vipassanā. In diesem Artikel möchte ich die Grundlagen der Achtsamkeit in dem Nikāya-Sutra untersuchen. Heute klassifizieren viele Ehrwürdige das Satipatthana Sutra als ein Vipassanā, also eine Weisheit. Aus diesem Grund betrachte ich in diesem Artikel das Wort Vipassanā als eine Weisheit. Eine Weisheit für die Praxis.
26 Tháng Chín 20234:27 CH(Xem: 1942)
Trên bước đường tu theo Phật, “Hạnh buông xả” đóng một vai trò vô cùng quan trọng, là pháp tu cần thiết trong đời sống hằng ngày của người cư sĩ cũng như của người xuất gia tu hành giải thoát. Vậy thế nào là “Hạnh buông xả”?
19 Tháng Chín 20237:54 CH(Xem: 1987)
Bản thể của thế gian là trống rỗng, trống không, là như huyễn mà thôi. Tuệ trí này là năng lực khiến tâm xa rời dính mắc tất cả thế gian, bấy giờ mới an trú chánh niệm Như Vậy. Khi mình có tuệ trí thông suốt bản thể thế gian rồi thì không còn con đường, không cần pháp môn, không còn thấy có cổng nào nữa. Mình thực sự đang ở trong nhà của mình, tự thuở nào cho tới bây giờ.
12 Tháng Chín 202312:56 CH(Xem: 2218)
Bốn tầng Thiền qua đó đức Phật phát huy ba minh còn được gọi là bốn tầng Định, do đó mình hiểu Định có một vai trò quan trọng trong Thiền Phật giáo, xem như Định là cây cầu phải bước qua mới có thể khám phá tới khung trời bao la của trí tuệ bát nhã.
26 Tháng Tám 20232:36 CH(Xem: 2125)
Tuệ ở đây mình muốn nói tới Vipassanā, Tuệ Minh sát. Trong giới hạn bài này, mình bàn tới bài Kinh Niệm Xứ, trong kinh Nikāya. Mặc dù thông thường người ta vẫn nói “Quán Tứ niệm xứ”, trong bài kinh cũng nói “Quán thân” (Kāya-anupassanā) v.v…nhưng hiện nay các vị tôn đức xếp bài kinh Niệm xứ là Vipassanā, là thuộc Tuệ. Cho nên trong bài này, mình cũng tạm nói là Tuệ, tức là dùng tuệ thực hành...
20 Tháng Tám 202310:54 SA(Xem: 2489)
Nói tới Quán, có vài loại Quán hơi khác nhau, trong bài này chỉ xin nói tới loại Anupassanā, nghĩa thông thường là nhìn ngắm hiện tượng thế gian liên tục để nhận ra bản thể hay đặc điểm của hiện tượng thế gian là: vô thường, khổ, vô ngã. Vậy mình cũng có thể hiểu Quán là quan sát hiện tượng thế gian bằng con mắt trí tuệ.
14 Tháng Tám 202311:20 SA(Xem: 1901)
Muốn đạt được kết quả tốt, người thực hành phải hội đủ 5 tiêu chuẩn cần thiết: Tự lực, Nhu cầu, Quyết tâm, Lý thuyết, và Lý luận. Đây là 5 tiêu chuẩn lập thành hệ thống lý luận thực tiễn trong việc thực hành Thiền Phật giáo. Muốn điều chỉnh thân, cải tạo tâm, cân bằng thân-tâm, và phát huy trí tuệ tâm linh có hiệu quả, 5 tiêu chuẩn nói trên không thể tách rời nhau được.
09 Tháng Tám 202312:40 CH(Xem: 2204)
Cốt lõi là cái tinh túy, cái tinh ba. Chớ không phải cái bề ngoài. Nếu so với cái cây, nó không phải là lá cây, cành cây.v.v. mà là cái lõi bên trong của cây. Cái cốt lõi đó phải ngắn gọn, mới gọi là cốt lõi. Mà trong đạo Phật có nhiều cốt lõi lắm. Tại sao vậy?
02 Tháng Tám 20238:44 CH(Xem: 2169)
Chư Tổ Phát Triển thường nói có tới 84 ngàn pháp môn tu, tức là có vô số cổng để bước vào ngôi nhà giác ngộ, hay ngôi nhà giải thoát. Hôm nay chúng ta thử khảo sát cánh cổng của Giới.
31 Tháng Bảy 202310:00 SA(Xem: 1631)
“Ngũ uẩn giai không” trong lời dạy này của đức Phật, là khi giác quan tiếp xúc với đối tượng, tâm hành giả biết nhưng không phản ứng thích thú hay chán ghét, tâm không nói thầm về đối tượng, thì Tánh biết có mặt. Tánh biết là cái biết rõ ràng lặng lẽ, trong sáng, khách quan, là cái lóe sáng đầu tiên của Tánh giác. Lúc bấy giờ toàn bộ ngũ uẩn yên lặng, không có cái Ta, cái của Ta hay Tự ngã của Ta trong đó, hành giả thoát khỏi mọi lậu hoặc, khổ đau.
17 Tháng Bảy 20231:44 CH(Xem: 1489)
Dès la clôture de la retraite bouddhique à Berlin, notre groupe de bhikkhunis - Nhu Minh, Nhu Sen et moi-même - a pris le lendemain, 19 mai, l'avion pour Paris. Le 20 mai au matin, la retraite de courte durée y a commencé, durant 3 jours, samedi, dimanche et lundi. Ce stage est également bilingue français-vietnamien avec la présence de quelques francophones qui écoutaient en direct l’enseignement à l’aide des écouteurs personnels. Ainsi la traduction ne gênait personne, et le cours se déroulait normalement comme d'habitude.
12 Tháng Bảy 20234:15 CH(Xem: 2052)
KINH VĂN : Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh. bao gồm bản Hán Việt, bản dịch nghĩa, bản Anh ngữ & Pháp ngữ
05 Tháng Bảy 20239:06 SA(Xem: 1156)
Như vậy con thuyền để chuyên chở mình đi trên giòng sông tâm linh là Tánh nguyên tắc. Mình phải cương quyết, với ý chí dũng mãnh giữ gìn những nguyên tắc sống thích hợp với những chân lý mà Đức Phật dạy. Đó là Tánh nguyên tắc trong thiền.
13 Tháng Sáu 20237:59 CH(Xem: 1674)
Hòa Lan, thành phố đông người trần tục hay vườn hoa thiên nhiên với con người an vui thanh thản?
11 Tháng Sáu 20234:39 CH(Xem: 1403)
Le 4 mai commençait la retraite dans un centre de la ville de Moissac. Cet endroit, situé sur une haute colline tranquille ayant abrité déjà plusieurs retraites bouddhiques, était un ancien couvent carmélite, aujourd’hui transformé comme lieu de villégiature pour touristes. La Sangha de Toulouse a toujours été composée davantage de pratiquants français que vietnamiens, d’où la nécessité d’organiser la retraite en bilingue. Tout le monde doit rester sur place, car c'est loin de Toulouse.
05 Tháng Sáu 20236:34 CH(Xem: 1727)
Trường Bộ Kinh Digha Nikaya 16. Kinh ĐẠI BÁT-NIẾT-BÀN (Mahàparinibbàna sutta)
30 Tháng Năm 20234:42 CH(Xem: 1194)
Trong tiếng Pāli, từ mano hay Ý có nghĩa tâm hay tư tưởng tương đương trong tiếng Anh là “mind” hay “thought”. Trong A Tỳ Đạt Ma (Abhidharma), mạt na dùng để chỉ đồng nghĩa với THỨC (viññāna: consciousness) và TÂM (citta: mind, state of consciousness)
29 Tháng Năm 20233:10 CH(Xem: 1275)
Theo quan niệm của Phật giáo thì Niết-bàn là trạng thái tâm thanh tịnh tuyệt đối, nghĩa là tâm dập tắt hoàn toàn ngọn lửa tham, sân, si. Người đạt được trạng thái Niết-bàn là người có thái độ sống an nhiên tự tại “thường, lạc, ngã, tịnh” ngay trong vòng xoáy “Vô thường, bất toại nguyện và vô ngã” nơi thế gian này!
69,256